Sprawy spadkowe
Śmierć bliskiej osoby to trudny czas, w którym często pojawiają się również skomplikowane kwestie prawne związane z dziedziczeniem. Nasza kancelaria oferuje kompleksową pomoc prawną w zakresie spraw spadkowych, zapewniając wsparcie na każdym etapie postępowania.
Poniżej odpowiadamy na szereg pytań związanych ze spadkiem:
Na czym polega dziedziczenie ustawowe?
Dziedziczenie ustawowe ma miejsce wtedy, gdy zmarły nie pozostawił ważnego testamentu. W takiej sytuacji Kodeks cywilny określa, kto i w jakiej części dziedziczy spadek. Spadek obejmuje zarówno majątek (np. nieruchomości, oszczędności), jak i długi spadkowe. Do czasu działu spadku wszyscy spadkobiercy są współwłaścicielami masy spadkowej.
Jaka jest kolejność dziedziczenia ustawowego?
W pierwszej kolejności do spadku powołani są małżonek i dzieci zmarłego. Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4 całości spadku. Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada jego dzieciom (wnukom spadkodawcy).
Kto dziedziczy, jeżeli zmarły nie miał dzieci?
Jeżeli spadkodawca nie pozostawił dzieci:
małżonek dziedziczy 1/2 spadku,
pozostała część przypada rodzicom zmarłego po 1/4 każdemu.
Jeżeli jedno z rodziców nie żyje, jego udział przechodzi na rodzeństwo zmarłego. Jeżeli oboje rodzice nie żyją, udział małżonka wzrasta do 3/4 spadku.
Kto dziedziczy przy braku dzieci, małżonka i rodziców?
W takiej sytuacji spadek przypada dziadkom zmarłego w częściach równych. Jeżeli któryś z dziadków nie żyje, jego udział przechodzi na jego zstępnych (np. wujów, ciotki, kuzynów). Dopiero w braku jakichkolwiek krewnych spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo Skarbowi Państwa.
Jak wygląda podział spadku między małżonka a dzieci?
Małżonek i dzieci dziedziczą w częściach równych, z zachowaniem minimalnego udziału małżonka wynoszącego 1/4 spadku. Jeżeli między małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa, przed ustaleniem masy spadkowej następuje jej ustanie i rozliczenie. Do spadku wchodzi wyłącznie ta część majątku, która należała do zmarłego.
Co to jest majątek wspólny, a co majątek osobisty w spadku?
Majątek wspólny to składniki nabyte przez małżonków w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej. Majątek osobisty obejmuje m.in. przedmioty nabyte przed ślubem, darowizny oraz spadki otrzymane przez jednego z małżonków. Do spadku wchodzi wyłącznie majątek należący do zmarłego po ustaniu i rozliczeniu wspólności majątkowej.
Czy rozdzielność majątkowa wyłącza dziedziczenie małżonka?
Nie. Rozdzielność majątkowa reguluje wyłącznie stosunki majątkowe między małżonkami za życia i nie wpływa na prawo małżonka do dziedziczenia ani z ustawy, ani z testamentu.
Kto dziedziczy po obojgu rodzicach?
Po śmierci obojga rodziców spadek dziedziczą ich dzieci w częściach równych, niezależnie od tego, czy pochodzą z jednego, czy z różnych związków. Testament może zmienić ten podział, z zastrzeżeniem prawa do zachowku.
Czy warto sporządzić testament?
Testament pozwala samodzielnie zdecydować o losach majątku i ograniczyć ryzyko sporów rodzinnych. Najbezpieczniejszą formą jest testament notarialny, który minimalizuje ryzyko podważenia i może zostać zarejestrowany w Notarialnym Rejestrze Testamentów.
Jakie są formy testamentu?
Prawo przewiduje m.in.:
testament własnoręczny (sporządzony w całości pismem ręcznym i podpisany),
testament notarialny,
testament allograficzny (złożony wobec uprawnionego urzędnika w obecności dwóch świadków),
testament ustny, dopuszczalny wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych.
Testament sporządzony wyłącznie na komputerze jest nieważny.
Czy testament można zmienić?
Tak. Testament można w każdej chwili zmienić lub odwołać. W przypadku kilku testamentów wiążący jest ten sporządzony najpóźniej.
Gdzie szukać testamentu zmarłego?
Testamentu należy szukać w dokumentach zmarłego, u notariuszy oraz w Notarialnym Rejestrze Testamentów. Dostęp do rejestru jest możliwy po śmierci spadkodawcy.
Czy testament ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym?
Tak, testament ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym, o ile jest ważny. Nie pozbawia on jednak uprawnionych osób prawa do zachowku.
Jak można wydziedziczyć członka rodziny?
Wydziedziczenie jest możliwe wyłącznie w testamencie i tylko z przyczyn wskazanych w Kodeksie cywilnym, takich jak uporczywe naruszanie zasad współżycia społecznego lub ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych. Przyczyna musi być konkretna i rzeczywista.
Na czym polega przyjęcie spadku wprost?
Przyjęcie spadku wprost oznacza nieograniczoną odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe, także własnym majątkiem.
Co oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza?
Spadkobierca odpowiada za długi spadkowe wyłącznie do wysokości wartości stanu czynnego spadku ustalonej w wykazie lub spisie inwentarza. Jest to obecnie domyślna forma przyjęcia spadku.
Jakie są terminy na przyjęcie lub odrzucenie spadku?
Oświadczenie należy złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.
Co zrobić z długami spadkowymi?
Zakres odpowiedzialności za długi zależy od sposobu przyjęcia spadku. Przed podjęciem decyzji warto ustalić skład majątku i zobowiązań spadkowych.
Czy stwierdzenie nabycia spadku jest konieczne?
Nie jest obowiązkowe, jednak bez prawomocnego postanowienia sądu lub aktu poświadczenia dziedziczenia nie można skutecznie rozporządzać majątkiem spadkowym.
Co zawiera wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
Wniosek zawiera oznaczenie sądu, dane spadkobierców, żądanie, uzasadnienie oraz dokumenty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo.
Jak długo trwają sprawy spadkowe?
Czas trwania zależy od stopnia skomplikowania sprawy i istnienia sporów. Sprawy niesporne mogą zakończyć się w ciągu kilku miesięcy, natomiast spory spadkowe trwają znacznie dłużej.
Czy dział spadku można przeprowadzić u notariusza?
Tak, jeżeli wszyscy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału spadku. W razie braku zgody dział spadku przeprowadza sąd.
O co pyta sąd w sprawie spadkowej?
Sąd ustala m.in. datę i miejsce śmierci spadkodawcy, krąg spadkobierców, istnienie testamentu oraz wcześniejsze oświadczenia spadkowe.
Co to jest zachowek i komu przysługuje?
Zachowek przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz – w określonych przypadkach – rodzicom spadkodawcy. Jego wysokość wynosi połowę albo dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który przypadłby przy dziedziczeniu ustawowym.
Czy po rodzicach płaci się podatek od spadku?
Najbliższa rodzina jest zwolniona z podatku, pod warunkiem zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy.
Czy były małżonek dziedziczy po rozwodzie?
Nie. Po prawomocnym rozwodzie byli małżonkowie nie dziedziczą po sobie, chyba że zostali powołani do spadku w testamencie.
Czy darowizna dla jednego dziecka ma znaczenie dla rodzeństwa?
Darowizny dokonane na rzecz dzieci co do zasady dolicza się do zachowku, niezależnie od czasu ich dokonania, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.
Czy partner życiowy bez ślubu dziedziczy?
Partner nie dziedziczy z ustawy. Może dziedziczyć wyłącznie na podstawie testamentu, z uwzględnieniem roszczeń o zachowek osób uprawnionych.
Co dzieje się ze środkami z IKE, IKZE i świadczeniami z ZUS po śmierci?
Środki zgromadzone na IKE i IKZE wypłacane są osobom wskazanym przez zmarłego i nie wchodzą do masy spadkowej. Świadczenia z ZUS podlegają odrębnym zasadom.
Jak podzielić mieszkanie w spadku?
Podział następuje w drodze działu spadku – umownie u notariusza albo w postępowaniu sądowym, często z obowiązkiem spłat pomiędzy spadkobiercami.
Czy małoletnie dzieci mogą dziedziczyć?
Tak. Majątkiem małoletnich spadkobierców zarządzają ich przedstawiciele ustawowi, przy czym niektóre czynności wymagają zgody sądu opiekuńczego.
Co ze spadkiem po rozwodzie?
Rozwód wyłącza dziedziczenie ustawowe byłego małżonka. Dziedziczenie możliwe jest wyłącznie na podstawie testamentu.
Czy długi spadkowe się przedawniają?
Tak, jednak terminy przedawnienia zależą od rodzaju zobowiązania i każdorazowo wymagają indywidualnej analizy.
Jak planować sprawy spadkowe przy małych dzieciach?
Warto sporządzić testament regulujący sposób dziedziczenia i zarządzania majątkiem, aby ograniczyć ryzyko problemów praktycznych i sporów w przyszłości.
Kto dziedziczy po osobie bezdzietnej i bez małżonka?
W pierwszej kolejności rodzice, a w razie ich braku rodzeństwo i ich zstępni. Następnie dziedziczą dalsi krewni zgodnie z ustawową kolejnością.
Co to jest dział spadku?
Dział spadku to podział majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców, prowadzący do zniesienia współwłasności.
Czy można odrzucić spadek po upływie terminu?
W wyjątkowych przypadkach możliwe jest uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie, np. w razie błędu co do istnienia długów spadkowych.
Jak uniknąć sporów rodzinnych o spadek?
Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest sporządzenie testamentu oraz świadome planowanie spraw spadkowych jeszcze za życia.
Czy testament jest bezterminowy?
Testament pozostaje ważny do chwili jego odwołania albo sporządzenia nowego testamentu, o ile spełnia wymogi prawa.
Jak przekazać majątek partnerowi?
Można to zrobić poprzez testament, w tym również poprzez odpowiednie zapisy, albo poprzez zawarcie małżeństwa.